Starzenie to nie tylko geny
prof. dr hab. n. med. Małgorzata Sobieszczańska
Internista, geriatra
Na podstawie aktualnych badań uważa się, że proces starzenia nie jest zasadniczo zaprogramowany genetycznie. Geny mają odpowiadać tylko za 38 pierwszych lat naszego życia. Najważniejszą rolę odgrywają czynniki środowiskowe – ekspozycja człowieka na szkodliwe czynniki środowiskowe, takie jak: niewłaściwa dieta, promieniowanie ultrafioletowe, toksyny, zaburzenia hormonalne i immunologiczne oraz zmiany metaboliczne i epigenetyczne. Te ostatnie oznaczają okresowe wyłączanie ekspresji (działania) genów pod wpływem różnych czynników zewnętrznych, nawet np. po jednej nieprzespanej nocy, ale niektóre zmiany w genach mogą być także przekazywane na potomstwo.
Gerontolodzy uważają, że mamy dwa przełomowe momenty przyspieszonego starzenia się: w wieku 42 lat i 67 lat. Ale proces starzenia się zaczyna się i biegnie nieubłaganie już od czwartej dekady życia, po osiągnięciu przez organizm maksymalnej wydolności i sprawności.
Ludzie jednak starzeją się bardzo różnie – wiek biologiczny niektórych może być wyższy lub niższy nawet o kilkanaście lat. Dzięki świadomym i racjonalnym działaniom prozdrowotnym możliwe staje się znaczące spowolnienie procesu starzenia i złagodzenie niekorzystnych wpływów wrodzonych predyspozycji genetycznych.
Szacuje się, że w ponad 50% nasze zdrowie zależy od stylu życia i wieloletnich nawyków, które mogą działać zarówno na naszą korzyść, jak i pogarszać szanse na długie i dobre życie.
Według WHO, aż za 60% wszystkich zgonów odpowiadają 4 główne choroby cywilizacyjne (związane ze sposobem życia): miażdżycowe choroby układu krążenie, cukrzyca typu 2, nowotwory złośliwe i POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc). Głównymi czynniki ryzyka ww. chorób są palenie tytoniu, niezdrowa dieta i otyłość, nadużywanie alkoholu, oraz brak aktywności fizycznej.
Należy dbać o prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego i właściwą masę ciała, kontrolować we krwi gospodarkę lipidową, stężenie glukozy, parametry funkcji nerek (kreatynina, kwas moczowy, mocznik i eGFR) oraz wątroby (enzymy: aminotrasferacy i GGTP i bilirubina), a także okresowo poddawać się badaniom profilaktycznym pod kątem nowotworu (mammografia, badanie prostaty, kolonoskopia, RTG klatki piersiowej).
Pamiętajmy: starość nie jest chorobą, a nasz los leży w naszych rękach!
prof. dr hab. n. med. Małgorzata Sobieszczańska
Internista, geriatra
